Gemeenschapstuin met sociale doelen in Rotterdam

praktijkvoorbeeld - 3 januari 2008

De dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid van gemeente Rotterdam investeert in gemeenschapstuinen als middel om mensen aan het werk te helpen en sociale problemen in buurten aan te pakken. Het concept gemeenschapstuin verbindt meerdere doelen op een duurzame manier met elkaar. Een groene, integrale wijkaanpak. In Hoogvliet is de eerste gemeenschapstuin van Rotterdam gerealiseerd.

Doel

De wijk Hoogvliet heeft te maken met een grote sociale problematiek. Er wonen veel mensen met een uitkering en met veel verschillende culturele achtergronden. De dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid van Rotterdam wil met de gemeenschapstuin de sociale cohesie in de wijk versterken en tien werkplaatsen creëren, waarbij mensen met behoud van uitkering parttime aan de slag kunnen.

Doelgroepen

  • Buurtbewoners van wijk Hoogvliet
  • Werkzoekenden in Rotterdam

Werkwijze

De gemeenschapstuin kent vier fases:

  1. voorbereidingsfase: locatie kiezen en samenwerkingspartners benaderen. Gezamenlijke doelstellingen en doelgroepen bepalen.
  2. participatie- en ontwerpfase: doelgroepen actief benaderen en betrekken bij ontwerp
  3. uitvoeringsfase: tuin aanleggen
  4. onderhoud- en beheerfase: platform creëren voor programmering van activiteiten, onderhoud- en beheer structureel regelen

De participatie- en ontwerpfase kende verschillende onderdelen. Allereerst is er een sessie gehouden met de kernprojectgroep, die bestaat uit de deelgemeente Hoogvliet, dienst Jeugd Onderwijs Sport, dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de woningcorporatie. Vervolgens is er een bijeenkomst geweest met professionals die werken met de gebruikersgroepen. De gebruikersgroepen zijn op verschillende manieren benaderd. Door direct contact te leggen en ze met flyers en advertenties uit te nodigen voor ontwerpateliers. Maar ook door bezoekers tijdens de opening van de multifunctionele accommodatie (met daarin BSO, kinderopvang en welzijn) te interviewen, een enquête te verspreiden en direct omwonenden aan de deur te interviewen (uitgevoerd door SCW). Hierdoor zijn onder andere het ouderenpraathuis, het bewonersplatform,  jongeren op straat, buurtvaders en gebruikers van de multifunctionele accommodatie (veelal ouders) betrokken.
Een deel van de professionals heeft zelf haar achterban geraadpleegd en de resultaten hiervan meegenomen. Op basis van de informatie die hierdoor is verzameld, is een ontwerp van de tuin gemaakt. Het ontwerp is aan de kerngroep, de professionals en aan de gebruikersgroepen voorgelegd.

De aanleg van deze gemeenschapstuin is door een hovenier uitgevoerd. Wel zijn kinderen van de basisschool betrokken door ze olievaten die in te tuin komen te staan te laten beschilderen. Vanuit de gebruikersgroepen wordt een tuincommissie opgericht. Deze commissie gaat activiteiten in de tuin organiseren voor buurtbewoners. Het idee hierachter is dat toevallige ontmoetingen in de tuin alleen niet genoeg zijn om de sociale cohesie te versterken. Door gezamenlijk activiteiten te organiseren wordt de tuin optimaal als ontmoetingsplek ingezet. Verder wordt de tuin gebruikt door de basisschool en BSO. Het doel is om tien werkplaatsen te creëren. Met behoud van uitkering kunnen tien mensen werkervaring opdoen door het beheer en onderhoud van de tuin te verzorgen.

Resultaat

De betrokken professionals van de diverse organisaties hebben aangegeven dat de lijntjes tussen deze organisaties merkbaar korter zijn geworden. Er is nu onderling contact, waar dat voorheen niet het geval was. Denk bijvoorbeeld aan een BSO en de dienst SoZaWe. Hierdoor wordt er nu ook gesproken over samenwerking op andere terreinen. Het is nog te vroeg om iets te kunnen zeggen over het effect van de gemeenschapstuin op de sociale cohesie. De dienst Sociaal Wetenschappelijk Onderzoek van de gemeente Rotterdam gaat onderzoek doen naar de effectiviteit van de gemeenschapstuin. Opbouwwerkers in de wijk vinden het een prachtig project. Ze zien de tuin als een kans en middel om voor hun eigen werkzaamheden te gebruiken. In de gemeenschapstuin is voor 1 á 2 dagen werk voor 10 mensen. Er wordt nu samen met de woningbouwcorporatie gekeken of deze mensen op de andere dagen op een andere manier in de wijk kunnen werken. Denk aan conciërge-achtige functies en klusjes.

Samenwerkingspartners

Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Rotterdam
Dienst Jeugd, Onderwijs, Sport Rotterdam
Deelgemeente Hoogvliet Procesbegeleiding door RadarAdvies.

Financiering

De gemeenschapstuin heeft circa € 150.000 gekost. Hieronder valt het participatietraject, het ontwerp, de aanleg en het beheer inclusief activiteiten voor de duur van 4 jaar. De uren die de samenwerkingspartners erin hebben gestoken zijn niet meegerekend. De 10 werkplaatsen worden vanuit de reguliere middelen van SoZaWe gefinancierd.

Leerpunten

Met zoveel betrokken partijen was het soms zoeken naar wie wat deed. Voor de regierol is gekozen voor een soort estafette. Fase 1 werd getrokken door SoZaWe, fase 2 en 4 door de deelgemeente en fase 3 door de woningcorporatie. Dat werkte goed, alleen zou het goed zijn geweest om één procesmanager hieraan toe te voegen voor de centrale regierol, om de vaart er goed in te houden

Navolging/vervolg

In de wijk Delfshaven wordt rond de zomer een tweede gemeenschapstuin geopend. Er worden momenteel gesprekken met deelgemeenten gevoerd voor het realiseren van een derde gemeenschapstuin in Rotterdam.

Aanvullende informatie

RadarAdvies heeft eerder gemeenschapstuinen in de gemeente Rucphen uitgevoerd. Een daarvan is bij een verzorgingstehuis, waarbij het verbinden van jong en oud centraal staat.

Deelgemeenten

De deelgemeente Hoogvliet, wijk Oudeland, in Rotterdam.

Website

Looptijd

Startdatum
Het project is najaar 2008 gestart. De tuin werd in mei 2010 feestelijk geopend.

Uitvoerende organisaties

Gemeente Rotterdam, Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid

RadarAdvies | Bureau voor sociale vraagstukken
Veemarkt 83
1019 DB Amsterdam
T  020 463 50 50
F  020 463 50 51
E radar@radaradvies.nl  

Plaats

Rotterdam

Provincie

Zuid-Holland

Land

Nederland

Contact

Chris Smallenbroek
Radar Advies
T 06 - 5109 1763
E c.smallenbroek@radaradvies.nl