Niet alleen voeren steeds meer gemeenten antidiscriminatiebeleid, ook werkt 44 procent van de gemeenten nu aan nieuw beleid. In 2022 lag dit percentage nog op 35 procent. De monitor toont dat antidiscriminatiebeleid niet langer een niche onderwerp is, maar steeds meer wordt gezien als een onmisbaar onderdeel van gemeentelijk beleid. 

Ga direct naar de monitor

Geen beleid om discriminatie te stoppen

Van de gemeenten die beleid hebben, zet 78 procent in op preventie via voorlichting, trainingen of campagnes. Het is opvallend dat slechts 35 procent actief beleid voert om langdurige discriminatie te stoppen. Bijvoorbeeld als gezinnen worden weggepest vanwege afkomst of genderidentiteit. Movisie benadrukt dat juist in deze complexe en schadelijke situaties een duidelijke en daadkrachtige aanpak nodig is.

Kleine gemeenten blijven achter

Binnen de grote gemeenten (G40) heeft inmiddels 58 procent antidiscriminatiebeleid. Bij plattelandsgemeenten (P10) is dat slechts 23 procent. Dit is zorgelijk omdat in kleinere relatief weinig mensen wonen met een migratie- of vluchtelingenachtergrond, waardoor steunnetwerken kleiner zijn en vooroordelen eerder standhouden. Kleine gemeenten geven vaak aan dat gebrek aan capaciteit of prioriteit de belangrijkste belemmeringen zijn om discriminatiebeleid te voeren. Politiek of maatschappelijk draagvlak wordt nauwelijks genoemd als belemmering. Gemeenten worstelen vooral met de combinatie van de vele taken en het daadwerkelijk uitvoeren van beleid.

Focus op racisme  

Gemeenten richten hun antidiscriminatiebeleid vooral op de aanpak van racisme en lhbtiqa+ discriminatie in onderwijs, arbeidsmarkt en sport. Andere vormen van discriminatie, zoals leeftijds- of religieuze discriminatie, krijgen minder aandacht. Online discriminatie blijft ook onderbelicht. Ook krijgen niet alle groepen evenveel aandacht in beleid. Gemeenten richten zich vooral op anti-Zwart racisme (74 procent) en lhbtiqa+ discriminatie (72 procent) en antisemitisme (62 procent). Anti-Aziatisch racisme en antiziganisme (gericht tegen Roma en Sinti) blijven met respectievelijk 30 en 21 procent onderbelicht.

Duidelijke rol voor ADV’s

Antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) vervullen een groeiend aantal taken, al benutten gemeenten de beschikbare middelen niet altijd volledig. Ook bewoners worden vaker betrokken bij de ontwikkeling van beleid: slechts 5 procent doet dit niet, tegenover 51 procent in 2017. 

Aanbevelingen voor gemeenten

• Combineer preventie met aanpak van langdurige discriminatie.
• Versterk de aandacht voor onderbelichte discriminatiegronden, zoals leeftijd, religie en antiziganisme.
• Pak discriminatie binnen de gemeentelijke organisatie aan en geef als overheid het goede voorbeeld.
• Versterk ADV’s door de middelen volledig te benutten en hun positie te verstevigen.
• Zorg voor betere ondersteuning en nazorg voor slachtoffers.

Aanbevelingen voor de landelijke overheid

• Ondersteun vooral kleine gemeenten met capaciteit en middelen om beleid te ontwikkelen en inwoners te betrekken.
• Zorg dat middelen voor ADV’s daadwerkelijk bij deze voorzieningen terechtkomen.  
• Faciliteer samenwerking rond online discriminatie die gemeentegrenzen overstijgt.
• Blijf praktische ondersteuning bieden via handreikingen, webinars en advies op maat.