Bijvoorbeeld de liefde

tools - 10 mei 2010

Bijvoorbeeld de liefde (2000) is een nauwgezette methodische beschrijving van een educatief theaterproject. Het is een methode om vluchtelingenjongeren seksueel voor te lichten.

Visie/uitgangspunten

Dit project start vanuit het uitgangspunt dat seksuele voorlichting een (mensen)recht is. Dit betekent dat vluchtelingenjongeren de kans moeten krijgen om zo snel mogelijk na hun aankomst in Nederland op dit terrein nieuwe kennis te verwerven. Pharos stelt dat er behoefte is aan methoden met aandacht voor de sociale aspecten van relatievorming en seksualiteit: Hoe maak ik contact, wat mag wel en wat niet binnen een relatie, hoe ga ik om met door cultuurverschil bepaalde tegenstrijdige boodschappen. Om deze reden heeft men gebruik gemaakt van Forumtheater. Forumtheater is een onderdeel van de methodiek Theater van de Onderdrukten, dat is ontwikkeld door Augusto Boal. Dit Theater van de Onderdrukten kent een aantal uitgangspunten:

  • Herkenning: In elke samenleving vindt onderdrukking plaats en deze heeft te maken met macht en onmacht. Een conflict tussen mensen kan persoonlijk van aard lijken, maar heeft vaak een maatschappelijke oorsprong. Veel mensen erkennen dit niet als onderdrukking. Om onderdrukking te doorbreken dient ze eerst herkend te worden.
  • Kennis: De mechanismen van de onderdrukking dienen onderzocht te worden.
  • Verlangen: Gewend raken aan onderdrukking staat gelijk aan het vergeten van verlangens en dromen. Deze verlangens en dromen staan centraal.
  • Met elkaar: Het delen van ervaringen van onderdrukking zorgt ervoor dat mensen hun inzicht kunnen verdiepen en sterker worden.
  • Uniek: Elk mens is uniek, maakt deel uit van een bepaalde cultuur en heeft een eigen tempo en eigen manier om oplossingen te vinden. Als mensen elkaar niet in de weg zitten, is geen enkele oplossing beter dan andere.
  • Veranderen: Vanuit de herkenning van de eigen onderdrukte positie, kunnen mensen starten met het nemen van de eigen verantwoordelijkheid om verlangens te gaan realiseren en hun eigen situatie te veranderen.

Doel

Het doel is door het aanreiken van kennis, specifieke houdingen en vaardigheden door middel van forumtheater, de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van vluchtelingenjongeren te vergroten.

Doelgroep

Vluchtelingenjongeren (m/v) in de leeftijd van 15 tot 20 jaar die vanaf een half jaar in Nederland verblijven. Onder vluchtelingenjongeren wordt verstaan: Jongeren die al of niet met ouders naar Nederland gekomen zijn en hier asiel hebben aangevraagd of voor wie door de ouders asiel is aangevraagd. Het gaat om jongeren die een verblijfsstatus hebben gekregen en jongeren die nog op een antwoord wachten.

Aanpak

Het is een interactief theaterstuk, waarin de dialoog niet plaatsvindt tussen spelers onderling, maar tussen de spelers en het publiek. Het publiek wordt medespeler. Het toneelstuk gaat over een probleem dat door de spelers aan de orde wordt gesteld, maar door het publiek uit eigen ervaring herkend wordt. Samen met het publiek wordt er naar een oplossing gezocht.

Dit project kende drie fases:
In de eerste fase zijn de spelers de baas; zij bepalen waar het over gaat. Zij improviseren vanuit de eigen ervaring met De Liefde, aan de hand van werkvormen en oefeningen die de regisseur geeft. De belangrijkste taak van de regisseur is goed te luisteren en te kijken en dit vast te leggen op schrift en video. Na acht bijeenkomsten wordt het script van het stuk geschreven op grond van wat de spelers zelf hebben laten zien. Belangrijk is dat dit script keuzemomenten bevat, waarop het voor het publiek duidelijk is: ‘Nu gaat het fout’. Als dit script af is, kan er gestart worden met de repetitiefase. In deze tweede fase ligt de coördinatie bij de regisseur. Deze verdeeld de rollen en leidt de repetities. Als het stuk er goed in zit kan er worden gestart met de derde fase: De voorstellingsfase. De spelers spelen over problemen in De Liefde en het is aan het publiek om oplossingen te zoeken. Mensen uit het publiek komen de spelvloer op en nemen een rol over. In deze fase is het publiek de baas. De première en de voorstellingen worden gespeeld voor een uiteenlopend publiek van genodigden. Daarna volgen de drie schoolvoorstellingen waar het eigenlijk om gaat: Vluchtelingenjongeren spelen voor en met vluchtelingenjongeren.

Bereik

In Maart 2000 zijn Pharos en de projectgroep in Leeuwarden (onder leiding van Stichting Partoer) met het project gestart. De methode is verder overdraagbaar gemaakt door het uitbrengen van de publicatie

Overdraagbaarheid

Het boek beschrijft gedetailleerd de totstandkoming van de theaterproductie in Friesland, maar de beschrijving is uitdrukkelijk niet bedoeld als handleiding om identiek aan de situatie daar eenzelfde theaterproductie op te zetten. Zoals de titel al zegt is ‘Bijvoorbeeld De Liefde’ een voorbeeld van forumtheater voor vluchtelingenjongeren, dat bruikbaar is voor meerdere beroepsgroepen die met vluchtelingenjeugd werken. Drama- en andere docenten kunnen dit boek gebruiken om op school een voorstelling voor een hele afdeling te maken, een klassenvoorstelling of om oefeningen over te nemen voor ‘gewoon’ gebruik in de klas

Materialen

Van Nieuwenhuijzen, I., B. Tuk (2002) Bijvoorbeeld de liefde, forumtheater bij voorlichting en educatie aan vluchtelingenjongeren, Utrecht: Pharos.

Evaluatieonderzoek

Er is een pilot- effectenonderzoek gedaan door Miriam Mulder. Hieruit komt naar voren dat leerlingen die de voorstellingen hebben gezien er positief over zijn en zelf aangeven dat de voorstelling effect heeft gehad. Dit kon echter niet met vragenlijsten worden aangetoond doordat er te weinig vragenlijsten zijn ingevuld en er twijfel was over de validiteit van de vragenlijst.

Publicaties

Voor zover bekend zijn er geen publicaties verschenen over dit project.

Ontwikkelaar

Pharos

Contact

Deze publicatie is te bestellen bij Pharos
Postbus 13318
3507 LH Utrecht
Telefoon: 030 234 9800
E-mail: info@pharos.nl