Rots en water

tools - 1 september 2010

Het Rots en Water programma is een weerbaarheidsprogramma met een meervoudige doelstelling en een breed pedagogisch perspectief. Er wordt met een psycho-fysieke didactiek gewerkt waarin met behulp van veel fysieke oefeningen mentale en sociale vaardigheden aangeleerd worden. De termen rots en water staan respectievelijk voor standvastigheid en flexibiliteit, terug te vinden in de oosterse gevechtskunsten karate en tai-chi. In Rots & Water zitten elementen van deze sporten, waarbij jongeren juist wordt geleerd dat je er in een bedreigende situatie niet meteen op los slaat.
De thema’s zijn zelfbeheersing, zelfreflectie en zelfvertrouwen. Hierop voortbouwend is het mogelijk aandacht te hebben voor de thema’s veiligheid, integriteit, assertiviteit, communicatie, en het vinden van een eigen weg (innerlijk kompas) dat met anderen verbindt en richting geeft (solidariteit en spiritualiteit). Het thema solidariteit vervult een belangrijke functie en heeft een direct verband met een zich dan sterker ontwikkelend besef van waarden, normen en omgangsvormen.

Visie / uitgangspunten

Omdat jongens zo energiek en daadkrachtig zijn, en in de regel meer moeite hebben om zich in woorden uit te drukken, is gekozen voor een psychofysieke werkwijze. Dit betekent dat vaardigheden op de eerste plaats via fysieke oefeningen worden aangeboden, waarna een transfer wordt gemaakt naar sociale en mentale vaardigheden.

Doel van de methodiek

Het doel van het Rots en Water programma is jongens te leren hun energie op een positieve manier in te zetten en hen zelfrespect en respect voor anderen bijbrengen. Jongens worden ondersteund bij het ontwikkelen van sociale vaardigheden, innerlijke kracht, morele ontwikkeling en richtingsgevoel.

Doelgroep

Rots en Water is ontwikkeld als een seksespecifiek programma voor jongens binnen de bovenbouw van het basisonderwijs (basisprogramma); binnen het voortgezet onderwijs (basis en vervolgprogramma); jeugdhulpverlening en jeugddetentie.
De ervaring heeft echter geleerd dat meisjes ook veel profijt en plezier beleven aan het programma. Voor meisjes (en ook voor sommige jongens) is een extra bouwsteen aan het programma toegevoegd: leren in actie te komen in een bedreigende of stressvolle situatie.
Het programma komt het best tot zijn recht als met afzonderlijke jongens- en meisjesgroepen wordt gewerkt.
De eerste 8 lessen van de cursus zijn geschikt voor jongeren vanaf 9 jaar (bovenbouw basisschool). De laatste 6 lessen zijn gericht op de thema's seksualiteit, zelfverwezenlijking en spiritualiteit, en daarom beter geschikt voor jongeren van 13 à 14 jaar en ouder.
Vanwege de psychofysieke werkwijze is deze methode ook geschikt voor allochtone jongens.

Reikwijdte tot nu toe

  • Startdatum: In 1993 startte Freerk Ykema met de ontwikkeling van het Rots en Water programma voor het onderwijs en jeugdhulpverlening
  • Looptijd: doorlopend. Op jaarbasis worden verspreid over 6 landen meer dan 30 driedaagse trainingen georganiseerd en een veelvoud aan kortere presentaties.
  • Toepassingsgebied: Verspreid over verschillende landen (waarbij Australië prominent aanwezig is) zijn inmiddels meer dan 4000 docenten getraind. In Nederland op dit moment 500 docenten. Elk jaar komen daar 150 bij.
  • Aansluiting bij interne activiteiten: Op scholen worden de trainingen veelal gegeven door docenten lichamelijke oefening en/of leerlingbegeleiders of schoolpsycholoog. Er zijn koppelingen te maken naar lessen levensbeschouwing, maatschappijleer, biologie (seksualtiteit) en vanzelfsprekend mentorlessen.

Mogelijkheden voor overdracht

Om docenten en begeleiders op te leiden als trainer van Rots en Water programma is er een driedaags trainersprogramma. Deelnemers ontvangen een certificaat en worden opgenomen in een database. Na het behalen van het certificaat zijn zij in staat met alle 14 lessen van het programma te werken binnen de pedagogische setting waarin zij werkzaam zijn. De expertise van de Rots en Water docenten wordt via herhalingstrainingen en jaarlijkse congressen op een steeds hoger niveau gebracht. Dit heeft geresulteerd in een kernteam van docenten die voor verschillende presentaties door het Rots&Water Instituut worden ingezet. Contacten en expertise uitwisseling wordt verder versterkt door de aanwezigheid van een nationale en een internationale emailgroep waarin gecertificeerde docenten elkaar bevragen en ondersteunen.

Materialen 

  • Rots & Water Praktijkboek, met 14 uitgeschreven lessen.ISBN 90 666 5 459 7, Freerk Ykema, uitgeverij SWP, 2002, Amsterdam
  • Het Rots & Water perspectief, basisboek/theorieboek ISBN 90 6665 458 9 / Freerk Ykema, uitgeverij SWP, 2002, Amsterdam.
  • Videoband Rots & Water Basisoefeningen , 2002. St. Maarten: Rots & Water Instituut

Evaluatieonderzoek

Er zijn door verschillende scholen en instellingen diverse evaluaties gedaan naar de effectiviteit van het Rots&Waterprogramma. Op het Rots&Watercongres van 8 december 2004 zijn enkele evaluaties, gemaakt binnen onderwijs en de Geestelijke Gezondheidszorg, bekend gemaakt. Geen van deze evaluaties is van wetenschappelijke aard. ZON/MW heeft het plan opgevat een wetenschappelijk onderzoek te starten. In Australië heeft het department of Health and Well Being geld uitgetrokken om een evaluatie te starten. Op de website zijn enkele kleinere evaluaties in te zien.

Publicaties

Zie ook onder materialen.

  • Het rots en water programma / Freerk Ykema. In: SPH , 44 (feb 2002) p. 14-17
  • Koppig als een rots, meegaand als water : methodiek / Matthieu Klein Tank. 025 ; jaargang 7 : nr 4 (mei 2002), p. 42-43
  • Rots & water: verslag van een congres / B. Koekoek. In: MGv, 57 (2002), nr. 7-8, p. 755-758
  • Rots en Water programma/Freerk Ykema. In: De Lichamelijke Opvoeding, augustus 2004

Uitvoerende organisaties

Rots en Water Inst. Nederland/ Gadaku Institute Int.

Ontwikkelaar

Rots en Water Inst. Nederland/ Gadaku Institute Int.

Contact

Freerk Ykema
Rots en Water Inst. Nederland/ Gadaku Institute Int.
Telefoonnumer: 0224 551887
E-mail: f.ykema@quicknet.nl
Website: www.rotsenwater.nl

Kennisdossier
Trefwoorden