Werken aan wendbare weerbaarheid

tools - 1 mei 2010

Ontwikkeld als een alternatief voor “Marietje Kessels” in het voortgezet onderwijs in opdracht van de ministeries van Justitie en OCW. Het programma leert jongeren inzicht te verwerven en vaardigheden op te doen om met zichzelf en met elkaar in balans te komen en om zich tijdens conflicten en machtssituaties weerbaar op te stellen.
Het is geen cursus, maar een werkwijze voor leraren waarin ook voorbeeldlessen voor het mentoruur en de bewegingslessen zijn opgenomen.

Het programma mikt vooral op de mogelijkheid om parallel aan de mentor- en gymlessen in alle lessen van alle vakken volgens dezelfde principes les te geven. Het programma bereikt pas een optimaal resultaat, wanneer er in alle lessen aandacht is voor het concept van wendbare weerbaarheid.
In het programma wordt rekening gehouden met specifieke gedragstrainingen aan kleinere geselecteerde groepen (meisjes die zich weinig weerbaar opstellen, daders van agressie) die parallel gegeven worden.

Visie / uitgangspunten

Juist bij de start van de brugklas is extra aandacht voor weerbaarheid belangrijk vanwege de onbekendheid van leerlingen met elkaar, de nieuwe schoolsituatie en de leeftijdsfase. Met ‘Werken aan wendbare weerbaarheid’ kunnen leerlingen en leraren een basis leggen voor het vinden van een onderlinge balans en het versterken van hun weerbaarheid. Daarbij is van belang dat de omgeving erbij wordt betrokken en meewerkt. Het programma is gestoeld op de ‘contextgerichte benadering van sociale competentie’ zoals die in het landelijke C&SCO (Conflicthantering en Sociale Competentie) programma wordt gehanteerd: er zijn geen lessen OVER sociale competentie, maar leerlingen DOEN in de context van gewone lessen allerlei sociale vaardigheden. De werkwijze en de voorbeeldmodules gaan zoveel mogelijk uit van samenwerkend, onderzoekend en zelfontdekkend leren en van actieve betrokkenheid en medeverantwoordelijkheid van de brugklassers.

Doel van de methodiek

Het programma beoogt de persoonlijke weerbaarheid van brugklassers te vergroten. Daarbij gaat het om een samenspel van drie componenten, te weten:

  • Bewust zijn van jezelf
  • Bewust zijn van de ander als medemens
  • Bewust zijn van de ander als tegenpool

Doelgroep

Brugklassers (meisjes en jongens) in het voortgezet onderwijs. Het is van praktijkonderwijs tot gymnasium te gebruiken en ook in scholen met een gemengde of grotendeels allochtone populatie. De modules zijn bedoeld voor werken met de hele klas.

Reikwijdte tot nu toe

  • Startdatum: schooljaar 2003/2004
  • Looptijd: In 2003/2004 konden enkele pilotscholen financiële ondersteuning van het Ministerie van Justitie ontvangen. Die scholen werken nu met eigen middelen verder.

APS heeft het niet gesubsidieerde aanbod verder uitgezet bij www.zevenbladverbond.nl.

  • Toepassingsgebied: Landelijk
  • Aansluiting bij interne activiteiten: Het programma is ontwikkeld door het APS en gebaseerd op de ‘contextgerichte benadering van sociale competentie’ zoals die door Sardes (C&SCO) en APS (Zevenbladverbond) is ontwikkeld . Het APS biedt meer ondersteuning aan scholen op dit – en andere – terrein(en). ). De methode is nu ook ondergebracht bij het Zevenblad verbond, dat gericht is op het bevorderen van positief gedrag van kinderen in de klas.
  • Ervaringen tot nu toe: In de drie pilotscholen is na de start met een smalle groep nu sprake van verbreding en intensivering op basis van inzet van reguliere middelen van de scholen.

Mogelijkheden voor overdracht

De mogelijkheid tot een voorscholing bij APS bestaat voor scholen die met het hele programma voor alle leraren gaan werken, via de Zevenblad – aanpak

Materialen

Het pakket ‘Werken aan wendbare weerbaarheid’ bestaat uit:

  1. Een beknopte folder voor de teams
  2. Een inleiding met een beschrijving van achtergrond, opzet, werkwijze, een schets van de modules en diverse invoeringsscenario’s.
  3. Modules met beschrijving van de kernen en werkvormen:
    - Werkvormen en alternatieven voor 4 gymlessen en 4 mentorlessen.
    - Suggesties om er ook in de andere lessen aandacht aan te besteden.
    - Suggesties om er buiten de lessen aandacht aan te besteden.
  4. Een module voor contact hierover met de ouders.
  5. Werkwijzen en materialen om veranderingen te meten en te monitoren.
  6. De website www.zevenbladverbond.nl (niet meer beschikbaar)

Evaluatieonderzoek

Er is geen evaluatieonderzoek.

Publicaties

(N.B. Onderstaande publicaties zijn te downloaden op de website van de organisatie)

  • Brochure Werken aan wendbare weerbaarheid : een inleiding op een ander programma voor het werken aan weerbaarheid in de brugklas / Prior, F. (Utrecht: APS, 2003)
  • Lesmodules ‘wendbare weerbaarheid’: vier mentorlessen en vier bewegingslessen / Prior, F. (Utrecht: APS, 2003)
  • Waarneembare weerbaarheid : meten, registreren, observeren en beschrijven om het leerproces in beeld te brengen / Prior, F. (Utrecht: APS, 2003)
  • Alle vakken werken mee: Lerarenmodule behorend bij ‘Werken aan wendbare weerbaarheid’ / Prior, F. (Utrecht: APS, 2003)

Uitvoerende organisaties

APS, Centrum school en veiligheid
Tel: 030 285 66 16
Website: www.schoolenveiligheid.nl

Ontwikkelaar

APS, Centrum school en veiligheid
Tel: 030 285 66 16
Website: www.schoolenveiligheid.nl

Contact

Frits Prior
APS, Centrum school en veiligheid
Tel: 030 285 66 16
E-mail : f.prior@aps.nl

Kennisdossier