GRIP & GLANS groepscursus

esi - 21 augustus 2013

De GRIP&GLANS groepscursus leert (psychosociaal) kwetsbare vrouwen van 55 jaar hoe zij actief hun eigen welbevinden kunnen verbeteren en (weer) eigen regie kunnen ervaren. Hierdoor wordt ook een bijdrage geleverd aan het verminderen van eenzaamheid. 

Uit onderzoek naar praktijkervaringen blijkt dat de docenten die de cursus geven over het algemeen enthousiast zijn over de cursus en de behaalde resultaten bij de deelneemsters. De meesten vinden de handleiding duidelijk, bruikbaar en aantrekkelijk. De deelneemsters zelf waarderen de cursus gemiddeld met een 7.9. Er is één experimenteel onderzoek gedaan naar de effecten van de G&G groepscursus. De resultaten laten zien dat de cursus leidde tot een substantiële toename in zelfmanagementvaardigheden en welbevinden, en een afname in eenzaamheid. Deze positieve effecten bleven zichtbaar na zes maanden.

Doel

De GRIP&GLANS groepscursus heeft als hoofddoel (psychosociaal) kwetsbare vrouwen van 55 jaar en ouder te leren hoe ze actief hun eigen welbevinden kunnen verbeteren en (weer) eigen regie kunnen ervaren. Door het verbeteren van het welbevinden en een toename van de eigen regie wordt ook een bijdrage geleverd aan het verminderen van eenzaamheid.

Doelgroep

De GRIP&GLANS groepscursus is bedoeld voor (psychosociaal) kwetsbare vrouwen van 55 jaar en ouder.

Aanpak

De GRIP&GLANS (G&G) groepscursus is een groepscursus (acht tot twaalf deelneemsters) die bestaat uit zes wekelijkse bijeenkomsten van twee à twee en een half uur en een terugkombijeenkomst na drie maanden. De cursus wordt gegeven door twee getrainde G&G docenten. De docenten volgen de gedetailleerde docentenhandleiding. Elke bijeenkomst bevat, naast een deel theorie en reflectie over een onderdeel van het eigen welbevinden en de eigen zelfmanagementvaardigheden, ook oefeningen voor het werken met de GLANS schijf (zie paragraaf 2.2) en met zelfmanagementvaardigheden. De bijeenkomsten eindigen met het uitreiken en uitleggen van een oefening of ‘opdracht’ voor thuis. Deze worden in de volgende les plenair besproken.

Uitvoerende organisaties

Het zijn vooral welzijnsinstellingen en organisaties voor maatschappelijke dienstverlening (samen 75%) die de cursus geven. Daarnaast bieden ook thuiszorginstellingen, ggz- en woonzorginstellingen voor ouderen (samen 25%) de G&G groepscursus aan. In een aantal gevallen werken instellingen samen bij het geven van de cursus.

Ontwikkelaar

Dr. Nardi Steverink
UMCG / Health Psychology Research / GRIP&GLANS Programma
b.j.m.steverink@umcg.nl
www.nardisteverink.nl
050 36 36 274 / 050 36 36 469

Gebruiksrecht en training
Hellen van Lienden
Stichting Viven
gripenglans@viven.nl
www.viven.nl
050 21 11 757

Onderzoek

Er is een viertal onderzoeken naar de praktijkervaringen met de G&G groepscursus gedaan (Kremers et al., 2006; Kuiper, in voorbereiding-a; Brons, 2010; Huizinga, 2012). De professionals die als G&G docent de cursus geven, zijn over het algemeen enthousiast over de cursus als methode en over de resultaten die ze zien bij de deelneemsters. De overgrote meerderheid zegt dat zij de handleiding duidelijk en bruikbaar vinden en de methode en handleiding aantrekkelijk vinden. De deelneemsters zelf waarderen de cursus gemiddeld met een 7.9. Het overgrote deel van hen geeft aan dat zij ‘echt iets hebben gehad’ aan de cursus.

Er is één experimenteel onderzoek in de praktijk met follow-up (RCT) gedaan naar de effecten van de G&G groepscursus (Kremers et al., 2006). Dit onderzoek laat zien dat de cursus leidde tot een substantiële toename in zelfmanagementvaardigheden en welbevinden, en een afname in eenzaamheid. Deze positieve effecten bleven zichtbaar na zes maanden. Momenteel wordt een tweede onderzoek naar de effectiviteit van de G&G groepscursus uitgevoerd (Kuiper et al., in voorbereiding).

Samenvatting werkzame elementen

  • Het met behulp van de GLANS schijf inzicht verkrijgen in de eigen situatie en selecteren van onderdelen van het welbevinden waaraan de deelnemers iets willen veranderen.
  • Het systematisch verbeteren van de zes zelfmanagementvaardigheden in relatie tot de zelfgekozen aspecten van de eigen GLANS schijf.
  • Het aanleren van verschillende technieken voor het stellen van doelen en verbeteren van communiceren.
  • In een groep meedoen en daardoor steun en feedback kunnen ontvangen en geven.
  • Oefenen van het geleerde in thuisopdrachten.
     


Beoordeling

Deze interventie is nog niet beoordeeld / erkend.


Praktijkvoorbeeld

Onderstaand praktijkvoorbeeld is door G&G docenten beschreven, op verzoek van het G&G Programma van het UMCG.

Praktijkvoorbeeld 1: Mevrouw De Vis, weduwe van 65 jaar

Mevrouw De Vis is 65 jaar als ze aan de GRIP&GLANS groepscursus begint en een klein jaar met pensioen. Haar man is 17 jaar geleden overleden. Ze heeft drie dochters en schoonzoons, kleinkinderen en een achterkleinkind, met wie ze een goed contact heeft. Ze heeft lang in de gezinszorg gewerkt en na het overlijden van haar man heeft ze gewerkt als taxichauffeur in het groepsvervoer. Ze heeft ook een poosje vrijwilligerswerk gedaan, een cursus die daarbij hoorde kon ze niet doen door problemen met haar schouder en benen. Ze is toen met het vrijwilligerswerk gestopt omdat ze alleen volwaardig wilde deelnemen.
Haar motivatie om aan de G&G groepscursus deel te nemen was haar vraag: “Hoe kom ik in contact met nieuwe mensen”. Ook had ze behoefte aan meer structuur in de dag. Een belangrijke drijfveer was ook haar constatering dat ze over zich heen liet lopen, moeilijk voor zichzelf kan opkomen en “dan gebeurt er wat ik niet wil”.
Mevrouw De Vis is een positief ingestelde vrouw. Al meteen na de eerste bijeenkomst constateert ze dat ze zich rijk voelt in vergelijking met de andere deelnemers. Ze heeft haar vragen op een mooie manier gecombineerd in de cursus. Met het gevoelsmatig grootste punt – ik laat over me heen lopen – is ze meteen aan de slag gegaan. Vastberaden en met de steun van de cursus in de rug, heeft ze zich laten uitschrijven bij een vereniging. Dit had ze al drie keer eerder geprobeerd, maar ze liet zich steeds weer overhalen om het niet te doen.
Ze is tijdens de cursus gaan inzien dat oude contacten belangrijk voor haar zijn en dat zij daarin kan investeren. Ze betrapte zichzelf erop dat ze veel invult voor een ander en onbewust een wederdienst verwacht. Door dit los te laten zijn hernieuwde contacten ontstaan. Ze constateert aan het eind van de cursus dat ze ondernemender is geworden en dat ze ‘nee’ kan zeggen op een goede manier en bewuster is geworden van wat ze kan en daar ook naar handelt.
Drie maanden na de cursus op de terugkombijeenkomst straalt ze kracht uit. Ze vertelt over de oude contacten die verdiept zijn en wat dat haar oplevert en over de klussen die ze nu zelf heeft aangepakt. Ze vertelt het meest trots te zijn op het feit dat: “…het me niet meer zoveel kan schelen wat de ander van me denkt”.


Praktijkvoorbeeld

Onderstaand praktijkvoorbeeld is door G&G docenten beschreven, op verzoek van het G&G Programma van het UMCG.

Praktijkvoorbeeld 2: mevrouw De Boer, 70 jaar, gehuwd

Mevrouw De Boer was, voordat ze aan de cursus deelnam, onder behandeling geweest van een psychiater en had contact gehad met het maatschappelijk werk. De ouderenwerker heeft haar gewezen op de GLANS cursus. Mevrouw is wel gehuwd maar was erg eenzaam binnen haar huwelijk. Beide partners gaan veel hun eigen weg. Ze kan niet bij haar man terecht om te praten over zaken die haar dwars zitten. Ze heeft verder een zoon die gehuwd is zonder kinderen. Deze zoon woont op 80 kilometer afstand en hij kwam niet zo vaak op bezoek. Als hij kwam, nam hij vaak zijn vrouw mee. Met deze schoondochter heeft mevrouw niet zo’n goede verstandhouding. Ze wilde heel graag eens apart met haar zoon over dingen praten, maar dat kon dan niet. Ze vereenzaamde een beetje in haar buurt, een buurtschap even buiten het grotere dorp. Van oorsprong woonden hier vooral boeren, maar in de loop van de tijd trokken ouderen weg en zijn er veel jongere (vreemde) gezinnen voor in de plaats gekomen. Zij verbouwen de boerderijen maar nemen vaak niet deel aan het sociale leven in de buurt. Verder heeft mevrouw de Boer een handicap, omdat ze last heeft van doofheid.
Mevrouw De Boer durfde in de GLANS groep haar verhaal te vertellen en kon dat ook vrij goed onder woorden brengen. Ze ging voortvarend aan de slag met haar GLANS schijf-van-vijf. Ze stelde zich als doel om opnieuw contacten te maken. Zo belde ze een oude schoolvriendin en dit pakte goed uit, ze ondernamen samen iets leuks. Ook nam ze contact op met een oud buurmeisje van vroeger. De echtgenoot van dit vroegere buurmeisje was echter ernstig ziek en het contact is toen even op een laag pitje gezet. Maar ze wilden later toch echt wat met elkaar afspreken. Hier keek ze al naar uit. Verder heeft mevrouw De Boer in haar omgeving gezocht naar een leuke activiteit. Ze is lid geworden van een beweeggroep voor ouderen, waar ze nu ook weer nieuwe contacten heeft opgedaan. Ook de beweging zelf doet haar goed. Bovendien heeft ze na lang wikken en wegen haar zoon gebeld en om een bezoek van hem alleen gevraagd. Ze heeft hem tijdens een wandeling verteld dat ze hem heel erg mist en er behoefte aan heeft dat hij haar wat vaker bezocht. Dit heeft hij haar beloofd. Ze was een beetje verbaasd dat haar zoon niet boos was en dat dit zo gemakkelijk ging toen ze het hem vroeg. Doordat ze heeft geleerd op de GLANS cursus hoe ze iets aan haar situatie kan veranderen en dit goed heeft uitgepakt, heeft ze veel meer zelfvertrouwen gekregen. Ze heeft aangegeven dat de cursus haar zeker wat heeft opgeleverd.

Bekijk de video

DownloadsTypeGrootte
Methodebeschrijving_GRIP_GLANS_groepscursus_1 pdf687.32 KB