Zin in vriendschap

11 oktober 2010

Zin in vriendschap is een cursus voor vrouwen van 55 jaar en ouder met als doel het verminderen of voorkomen van gevoelens van eenzaamheid. Tijdens twaalf wekelijkse lessen werken deelnemers aan het actief aangaan van nieuwe vriendschappen of het verbeteren van bestaande vriendschappen.

Download de volledige methodebeschrijving

Methodebeschrijving-zin-in-vriendschap.pdf 329.18 KB

De praktijkervaringen laten zien dat de deelnemers na de cursus beter in hun vel zitten en daadwerkelijk stappen zetten in de verbetering van hun vriendschappen. Uit drie effectonderzoeken blijkt dat deelnemers inderdaad meer vrienden hebben en zich minder eenzaam voelen.

Doel

Het hoofddoel van de methode Zin in vriendschap is het verminderen of voorkomen van gevoelens van eenzaamheid onder oudere vrouwen, door hen te helpen bestaande vriendschappen te verbeteren of nieuwe vriendschappen op te bouwen.

Doelgroep

De doelgroep van de methode bestaat uit vrouwen van 55 jaar en ouder, die actief bezig willen zijn met het thema vriendschap.

Aanpak

Zin in vriendschap is een cursus van twaalf wekelijkse lessen en een terugkombijeenkomst. In kleine stappen werkt de cursus naar het actief aangaan van nieuwe vriendschappen of het verdiepen van bestaande contacten. Met behulp van oefeningen en huiswerkopdrachten verkennen deelnemers het thema vriendschap, maken zij de balans op van hun eigen sociale netwerk, leren zij hun eigen grenzen bewaken en formuleren zij ten slotte doelen die zij op het gebied van vriendschap willen bereiken.

Uitvoerende organisaties

De cursus wordt aanboden door: brede welzijnsinstellingen, stichtingen welzijn ouderen, ouderenwerk, thuiszorginstellingen, psychosociale therapiepraktijken en ROC’s (in het kader van volwassenenonderwijs). Het zijn echter vooral brede welzijnsinstellingen en stichtingen welzijn ouderen die de cursus aanbieden. In de meeste gevallen volgen de aanbieders het handboek met twaalf bijeenkomsten, maar sommigen geven de cursus in tien bijeenkomsten en een enkeling beperkt zich tot zeven bijeenkomsten. Ondanks het feit dat de cursus specifiek is ontwikkeld voor oudere vrouwen, blijkt dat de cursus soms ook aan mannen wordt gegeven (het is niet bekend hoe vaak dit voorkomt).

Ontwikkelaar
Radboud Universiteit Nijmegen
Centrum voor Psychogerontologie
Nan Stevens
024 361 57 25
n.stevens@psych.ru.nl

Onderzoek

Naar de praktijkervaringen is niet veel onderzoek gedaan. Uit de beschikbare informatie (onder andere Stevens, 1999) blijkt dat professionals vinden dat de methode goed toe te passen is in de praktijk. Wel blijkt het soms moeilijk om opdrachten en oefeningen uit te voeren als de deelnemers niet gewend zijn om over zichzelf te reflecteren en zichzelf en hun eigen behoeften centraal te stellen. Ook het werven van deelnemers verloopt soms moeizaam.

Na de cursus zitten de deelnemers beter in hun vel en hebben zij moed gekregen om daadwerkelijk stappen te zetten ter verbetering van hun vriendschappen. Daarnaast hebben de meeste deelnemers hun sociale netwerk vergroot. Een aanzienlijk deel van de deelnemers vertelt verder dat bestaande vriendschappen zijn verbeterd en dat zij sommige vriendschappen meer zijn gaan waarderen. Daarnaast ervaren deelnemers dat zij een positiever zelfbeeld hebben en een beter inzicht in zichzelf. Dit heeft hen meer grip en zin gegeven om initiatieven op het gebied van vriendschappen te ontplooien.

Naar de effectiviteit van de methode zijn in het totaal drie onderzoeken verricht. Uit alle drie de onderzoeken blijkt dat de deelnemers na het volgen van de cursus meer vrienden hebben en zich over het algemeen minder eenzaam voelen. Uit het effectonderzoek met quasi-experimenteel design in de praktijk met follow-up (Martina & Stevens, 2006) blijkt verder een statistisch significante, zij het beperkte, verbetering onder de deelnemers op het gebied van zelfwaardering, levenstevredenheid en stemming. Uit het effectonderzoek, dat te typeren is als een monitoringsonderzoek (Stevens, Martina & Westerhof, 2006), blijkt met betrekking tot eenzaamheid dat de mate van eenzaamheid alleen significant afneemt onder deelnemers die tegelijkertijd nieuwe vriendschappen aangingen en bestaande vriendschappen verdiepten. Het alleen ontwikkelen of alleen verdiepen van vriendschappen had geen significant effect op de ervaren eenzaamheid.

Samenvatting werkzame elementen

  • Aandacht voor zelfwaardering en het ontwikkelen van een positief zelfbeeld.
  • Stimuleren tot het zetten van concrete stappen bij het ontwikkelen van nieuwe vriendschappen en verdiepen van bestaande vriendschappen.
  • Techniek van het tekenen van het konvooi van sociale relaties: dit geeft inzicht in het eigen sociale netwerk. Hierdoor kunnen deelnemers gemakkelijker de balans opmaken van hun vriendschappen en sociale contacten.
  • In kleinschalige groepsbijeenkomsten met een open karakter kunnen deelnemers zich in elkaars situatie herkennen en kunnen zij advies en steun aan elkaar geven.
  • Verwerken van teleurstellende ervaringen met vriendschappen door ze met anderen te bespreken.
  • Combinatie van verschillende strategieën om vriendschappen te verdiepen en te ontwikkelen.
  • Oefenen met het bewaken van eigen grenzen.