Wist je dat jonge mantelzorgers…

3 juni 2019

Meer dan twee keer zoveel behoefte hebben aan (meer) hulp dan andere jongeren? Terwijl de daadwerkelijke hoeveelheid ontvangen hulp maar een beetje hoger ligt. Het is de week, van de jonge mantelzorger. Deze week staat in het teken van zichtbaarheid en (h)erkenning voor de jonge mantelzorger. Movisie zet daarom op basis van internationale literatuurstudie enkele weetjes over jonge mantelzorgers op een rij.

Gemeenten besteden steeds meer aandacht aan jonge mantelzorgers (JMZ'ers). Maar wat werkt bij de ondersteuning van jonge mantelzorgers? Dat beschrijft Movisie komend najaar in een Wat-werkt-Dossier. Alvast een greep uit werkzame principes en feiten voor gemeenten en professionals die aan de slag willen met het thema jonge mantelzorg. 

Wist je dat de term jonge mantelzorgers betrekking heeft op kinderen of jongeren tot ongeveer 24 jaar met een langdurig ziek of gehandicapt gezinslid?

Het gaat daarbij niet alleen om de praktische of emotionele steun die deze jongeren aan hun naaste geven, maar ook om het zorgen maken over de zorgsituatie en/of dat zij zelf zorg tekort komen. Jonge mantelzorgers herkennen zichzelf vaak niet in de term en zitten vaak niet te wachten op een dergelijk label. Ze zien het als bijkomende rol of extra uitdaging in het leven. Het is wel belangrijk dat deze rol erkend wordt en ervoor gewaakt wordt dat het hun leven niet teveel bepaald. Zicht op risico- en beschermende factoren is daarom erg belangrijk.

Wist je dat een wezenlijk aantal kinderen met een langdurig ziek of gehandicapt gezinslid opgroeit?

Cijfers daarover lopen in de verschillende onderzoeken uiteen van 10% tot 25%. De groep is nogal onzichtbaar. Zo zegt slechts 3 op de 10 jongeren een jongere te kennen met een chronisch ziek of gehandicapt gezinslid. Van hen geeft de helft aan wel eens met deze jongere over de zorgsituatie bij hen thuis te praten. Een jonge mantelzorger die open durft te zijn over zijn situatie en daar goed met hun vrienden over kan praten, neemt eerder vrienden mee naar huis. Meer bekendheid en informatie over het opgroeien in een gezin met een langdurig ziek of gehandicapt gezinslid is dan ook erg belangrijk. 

Over de week van de jonge mantelzorger

Maandag 3 juni t/m zondag 9 juni 2019  was het de week van de jonge mantelzorger. Doel van deze week is zichtbaarheid en (h)erkenning voor de jonge mantelzorger. Bij de jonge mantelzorger zelf maar ook bij de naaste omgeving  zoals professionals werkzaam in welzijn, jeugdwerk, onderwijs en zorg. Movisie steunt deze week en zal aanwezig zijn bij verschillende activiteiten in het land. De week van de jonge mantelzorger word voor organisaties gefaciliteerd door MantelzorgNL,JMZpro, en Vanzelfsprekend. Lees ook het verslag van Movisie-adviseurs Marijke Booijink en Joost de Haan. 

Wist je dat JMZ’ers vaker emotionele en andere problemen hebben? 

Bijvoorbeeld, op het gebied van gedrag, concentratie, sociale contacten. Daarbij komt dat JMZ’ers vaker stressvolle situaties in hun gezin meemaken. Zoals een scheiding van de ouders, ontslag van een van de ouders of verhuizing. En wist je dat er een relatie is tussen de aard en hoeveelheid hulp die een jonge mantelzorger geeft en de mate waarin zij problemen en behoefte heeft aan hulp? Het aantal uren (huishoudelijke) ondersteuning die JMZ’ers geven, is een belangrijke voorspeller voor de ontwikkeling van (emotionele) problemen.

Wist je dat jonge mantelzorger zijn ook positieve gevolgen kan hebben? 

Jonge mantelzorgers hebben vaak een hechte familieband, hebben meer geduld en begrip voor een ander en hebben een sterker zelfbeeld. JMZ’ers vertonen vaker pro-sociaal gedrag. Dan hebben we het over inlevingsvermogen, bereidheid om anderen te helpen, bereidheid met anderen te delen. Maar pas op: als de zorgsituatie te intensief wordt en ondersteuning uitblijft, dan nemen deze effecten af.  

Wist je dat de emotionele steun die jonge mantelzorgers verlenen doorgaans het meeste van hen vergt?

Emotionele steun gaat over het aanzien van het lijden, gezelschap en troost te willen bieden, de omgang met de sfeer thuis. Het gezinsfunctioneren is dan ook van grote invloed op de mate waarin het opgroeien met een ziek of gehandicapt gezinslid negatieve gevolgen heeft voor JMZ’ers. Daarom is het belangrijk dat het gezin waar nodig ondersteund wordt met betrekking tot het versterken van de opvoedvaardigheden, het verbeteren van de communicatie tussen gezinsleden en het versterken van het netwerk rondom het gezin. 

Wist je dat jonge mantelzorgers vooral behoefte hebben aan een uitlaatklep voor hun emoties?

Ze krijgen daarbij vooral graag een luisterend oor van familie en vrienden. Ook lotgenoten kunnen hierin een belangrijke rol kunnen vervullen. Professionals zijn daartegen nog nauwelijks een gesprekspartner. Daarnaast hebben JMZ’ers vooral behoefte aan ontspanning met het gezin, zoals vakantie of een dagje uit.  Ook in het dagelijks leven hebben zij behoefte aan (meer) tijd en aandacht van hun ouders, waarvoor het dus belangrijk is dat die ouders regelmatig even ontlast worden van hun zorg voor de langdurig zieke of gehandicapte gezinslid. 
 

Aan de slag

De gemeenten Leiden en Bronckhorst gaan dit jaar samen met Movisie aan de slag om jonge mantelzorgers beter te bereiken en te ondersteunen. Beide gemeenten starten samen met deze doelgroep en betrokken partijen een verbetertraject. Het doel daarvan is om jonge mantelzorgers binnen de gemeente beter in beeld te krijgen, te bereiken en waar nodig te ondersteunen. Hierbij wordt de kennis van de jonge mantelzorgers zelf, professionals en wetenschap zo goed mogelijk benut. Lees verder.