Kennisbouwstenen: handige tool voor wijkteams

'Je kunt niet alles weten en beheersen'
artikel - 20 november 2017

Welke kennis heb je als wijkteam nodig? Waarvan zeg je: dit doen wij niet! En hoe kun je ervoor zorgen dat kennis van alle professionals in het team is geborgd? Om wijkteams en -netwerken te helpen met het vinden van antwoorden op dit soort vragen ontwikkelde het programma IWW Kennisbouwstenen. 'Je kunt niet alles weten en beheersen. De kennisbouwstenen geven overzicht.'

Annelies Kooiman, senior-adviseur bij Movisie was betrokken bij de totstandkoming van de Kennisbouwstenen. ‘We kregen een vraag van de gemeente Amersfoort/regio Eemland. Zij hadden behoefte aan overzicht van de kennis waarover sociale wijkteams moeten beschikken. Ook wilden ze weten hoe ze kennis binnen wijkteams konden borgen. Wij hebben ze geholpen met het ontwikkelen van kenniskaarten. Hierover waren zij enthousiast. We wilden er graag meer mee doen, zodat de inhoud beschikbaar zou komen voor teams en netwerken in heel Nederland. De kenniskaarten hebben we toen doorontwikkeld met de kennisbouwstenen als resultaat.’

Kennisdomeinen

De bouwstenen zijn opgebouwd rond zeven kennisdomeinen waarmee sociale wijkteams veel te maken krijgen. Dat zijn: lichamelijke gezondheid, dagelijks functioneren, inkomen, participatie, opvoeden en opgroeien, veiligheid en psychische gezondheid. Kooiman: ‘Voor elk domein geven we aan welke algemene kennis nodig is om een vraag te verhelderen en eventuele opvallendheden te signaleren. Daarnaast laten we zien welke specifieke kennis nodig is om mensen te ondersteunen. Ook zijn er links naar meer informatie.’

T-shaped

Bij de kennisbouwstenen staat bovendien aangegeven over welke generieke competenties een sociale professional moet beschikken en er is informatie opgenomen over diverse mensen met wie je te maken kunt krijgen als wijkteam. Denk aan jeugd en opvoeders, mensen met een niet-westerse achtergrond of mensen die laaggeletterd zijn. ‘We sluiten met onze opzet aan bij de visie op de T-shaped professional,’ legt Kooiman uit. ‘Je moet breed kunnen kijken en van veel markten thuis zijn, maar ook op een onderwerp de diepte kunnen ingaan. Ook moet je expertise bij andere professionals kunnen ophalen. Met de bouwstenen maak je inzichtelijk welke kennis nodig is voor uiteenlopende vragen van inwoners en wie deze kennis heeft in het team.'

Ondersteuning

De bouwstenen ondersteunen wijkteams – en netwerken op diverse manieren. Ze bieden:

  • Overzicht van de algemene en specifieke kennis.
    Kennis die wordt gemist kan zo worden opgespoord.
  • Afbakening van welke vragen het wijkteam/netwerk kan beantwoorden.
    Dit helpt bij het bepalen wanneer een specialist moet worden ingezet.
  • Kennisontwikkeling en de borging daarvan.
    Dit helpt bij plannen voor scholing of deskundigheidsbevordering.
  • Relevante kennisbronnen.
    De bouwstenen verwijzen direct naar kennis en hulpmiddelen.

Toepassing

De mogelijkheden voor het toepassen van de kennisbouwstenen zijn heel divers legt Kooiman uit.Je kunt het gebruiken als een soort reflectietool. Welke kennis hebben we als team in huis? En vinden we het belangrijk om op die domeinen kennis te onderhouden? Waar ligt onze grens en dragen we over aan een specialist? Maar je kunt het ook gebruiken om taken te verdelen. Maak bijvoorbeeld één iemand verantwoordelijk voor kennisontwikkeling op een domein. Collega’s kunnen die persoon dan consulteren. Of zet het in om te zien waar bijscholing nodig is. Je kunt de bouwstenen ook individueel bekijken of juist op regionaal niveau. Voor veel professionals kan het ook een hulpmiddel zijn om hun vakgerichte kennis te borgen.’

‘Ik ben trots op wat er ligt’, besluit Kooiman. ‘De bouwstenen zijn getoetst aan landelijk beschikbare kennis en zijn voorgelegd aan verschillende kennisinstituten, wijkteams en -netwerken en hun professionals. Ze zijn hiermee echt een tool voor de praktijk geworden.’

Meer informatie

De bouwstenen worden regelmatig bijgewerkt en aangevuld. Voor meer informatie over de bouwstenen of voor ondersteuning bij de toepassing ervan mail naar info@integraalwerkenindewijk.nl of kijk op www.integraalwerkenindewijk.nl.

Kennisdossier
Trefwoorden

Reacties

Beste Theo en Gijs,
Het vingertje wordt weer eens op de juiste plek gelegd. De 'professional 'heeft moeite met luisteren, in dit geval met lezen, De welzijnsprofessional staat ook niet tussen de burgers , maar er elders boven, vandaar een antwoord waar Theo niets mee kan. Natuurlijk zijn zingeving, zelfverwerkelijking en levenskunst zijn heel belangrijk voor iedereen, maar die elementen worden nog niet besproken binnen de opleidingen. Zelfreflectie is wel heel belangrijk zowel op mbo als hbo, echter zonder toepassingen binnen de werksoort, dus weinig, ik noem het respect, voor wie hun hulp inroept. Zolang opleidingen hun studenten niet leren eens in de huid te kruipen van hun wijkbewoners, kunnen die het wel vergeten. Sociale wijkteams zullen sterk moeten veranderen in mentaliteit willen ze hun afhankelijke burgers een betere kwaliteit van leven geven. Nu is dat nog een illusie.

Artikel gelezen en ook even lopen neuzen in de bouwstenen. Het ziet er goed uit, het is een mooi geïntegreerd systeem. Toch... misschien omdat ik als leek zaken (kennis) mis... ik mis iets. Een gevoel van gemeenschappelijkheid, iets wat mensen met elkaar verbind. En waar passen nou zaken zoals zingeving, omgaan met streven naar idealen, zelfverwerkelijking e.d. in? Ik begrijp dat dit aan competenties refereert die je van de wijkteams misschien niet meer moet vragen... of vergis ik me? Ik loop nu tegen de 60, leer te leven met de nog niet zolang geconstateerde Asperger, maar, ondanks alle tam tam en reuring in en om de wijken... ik moet het nog steeds allemaal alleen doen en afgezien van de mensen uit mijn portiek en mede-hondenbezitters ken ik niemand en eerlijk gezegd, vind dat ook wel prima zo, ik voel me nog steeds niet echt "uitgenodigd" door wat en wie ik om mij heen zie in mijn wijk. En... da's toch een groot gemis. Pas ik hiermee in dit model? Of juist niet? Ik ben echt benieuwd naar het antwoord.

Beste Theo, je bent in ieder geval een inspirerende schrijver. Ik denk dat je zelf ook weet dat je dit model en het wijkteam niet nodig hebt als je jouw manier van leven nu prima vindt. En ook niet als je zelf op zoek gaat naar zingevende bezigheden en daarin succesvol bent. Juist als je het anders wilt, als je wel een stap wilt zetten om de kwaliteit van je leven te verbeteren (zo, dat het door jou als beter ervaren gaat worden) en als het je zelf niet helemaal lukt, dan kan een wijkteam jou helpen om bijvoorbeeld meer te gaan betekenen voor anderen, iets leuks en/of goeds te gaan doen. En het model kan hen daarbij misschien helpen. Ik wens je veel positieve ontwikkelingen!

Ik ga er toch nog even verder op, omdat ik nu wel de vinger op de (zere) plek kan leggen. Ten eerste meneer Gijsman beantwoord u mijn vraag niet, of eigenlijk mijn observatie. Die is van algemene aard en betreft het systeem van de "bouwstenen". En vervolgens geeft u er een persoonlijke, op mij gerichte draai aan, waarin eigenlijk een aantal weliswaar onuitgesproken maar toch duidelijk aanwezige vooronderstellingen verpakt zitten. Dat vind ik eigenlijk nogal neerbuigend en dus beledigend, ook al verpakt u het nog zo mooi. Dit vind ik illustratief voor de blinde vlekken die hulpverleners in het algemeen hebben waar het de omgang met anderen die geen hulpverlener zijn. Wat ik beoogde werd er weer eens lekker professioneel ondergesneeuwd en het leek ook nog mooi. Nee, ik ben hiermee niet geholpen, maar wel beledigd!
De reden van mijn aanvankelijke reactie op dit stuk: als ik in mijn buurt rondloop... ik vind het vrijwel letterlijk een dooie boel, een grote vernietiging van menselijk kapitaal vooral gezien het grote aantal mensen die buiten werk en wat niet al staan. En behalve de clubhuis-habituees komt er geen hond in het buurtcentrum, er is niks dat gemeenschappelijk en overstijgend bind. En het WIJ-team is hoofdzakelijk een interface tussen buurt en hulpverlening waar je via de huisarts niet komt. Let wel, daar zit een hoop goed werk in, maar waar er in het begin nog ambities voor het verbindende en overstijgende was... wel, nu niet meer. Erger nog, ik werk (participatiebaan) voor een zgn. buurtbedrijf, maar ik merk heel weinig van de "buurt". Dus ja, dat gezamenlijke leefklimaat in de verouderende steedse buurten... komt dat ueberhaupt nog in het verhaal voor of wat? Graag daar eens een antwoord op, niet op mij of mijn schrijftalent.
Met vriendelijke groeten,
T.G. Bolt

Geachte heer Gijsman,
Ongetwijfeld goed bedoeld, maar hier geloof ik (met reden, want ervaringen vanuit het verleden) geen bal van. En dat onderstreept, vrees ik, mijn punt.

Get. T.G. Bolt

Reageer op dit artikel

14 + 4 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.