Het Vlaggensysteem: seksueel gedrag duiden en sturen

artikel - 19 juli 2016

Via televisieprogramma’s, reclames, internet en tijdschriften worden we dagelijks geconfronteerd met geseksualiseerde beelden. Nieuw zijn de mogelijkheden die sociale media met zich mee brengt. De ontwikkelingen gaan zo snel dat ouders, hulpverleners en professionele opvoeders zich afvragen: Wat is seksueel gezond gedrag? Met het 'Vlaggensysteem' kun je seksueel gedrag duiden en sturen.

Seksueel experimenteergedrag van kinderen en jongeren is van alle tijden en zelfs gezond te noemen. Wat echter nieuw is, is de hoeveelheid geseksualiseerde beelden die we dagelijks op ons af krijgen. Is dat een probleem? Eigenlijk weten we nog niet wat de invloed hiervan is op kinderen, jongeren en volwassenen.

Paula (9 jaar) vraagt jongens via de webcam om hun piemel te laten zien. Romario, Thijs en Mats (7 jaar) dwingen een buurmeisje (5 jaar) om haar onderbroek uit te trekken. Soheila (17 jaar) vraagt aan haar groepsleider voorlichting over anale seks. Marc (17 jaar) is ontmaagd door zijn gymlerares (23 jaar).

Het Vlaggensysteem

Er is veel behoefte is aan duidelijke criteria om seksueel gedrag van jongeren te kunnen duiden. In dit kader heeft Movisie meegewerkt aan het door het Belgische Sensoa ontwikkelde Vlaggensysteem. Een theoretische onderbouwde en in de praktijk werkzame pedagogische interventie. Deze interventie biedt (professionele) opvoeders, docenten, jongerenwerkers en hulpverleners een kader om seksueel gedrag van kinderen/jongeren te duiden, met elkaar en de jongere te bespreken en vervolgens te weten hoe te handelen.

Sensoa

Voor deze methodiek heeft Sensoa een uitgebreide lijst ontwikkeld waarin de seksuele gedragingen van kinderen en jongeren in verschillende leeftijdscategorieën worden benoemd. Deze gedragingen werden bij minstens 20% van de kinderen en jongeren geobserveerd, waaruit we kunnen aannemen dat ze functioneel voor de ontwikkeling zijn in die specifieke leeftijds- of ontwikkelingsfase.

Leonie (15 jaar) vindt pijpen geen seks. Hamed (12 jaar) heeft fantasieën over mannen en maakt zijn eerste afspraak met een oudere jongen via de chat. Laura (16 jaar) wil de pil om met haar vriendje te gaan vrijen. Marina (15 jaar) kleedt zich ‘sletterig’ en krijgt met ‘seks’ veel voor elkaar.

Groen, geel, rood of zwart

De lijst biedt samen met een zestal criteria voor seksueel grensoverschrijdend gedrag, handvatten om het gedrag beter te duiden en te weten hoe erop te reageren als (professionele) opvoeder. Het vlaggensysteem zet deze criteria op een rij, bouwt per criterium een gradatie in en koppelt dit aan een gekleurde vlag. De groene vlag staat voor gezond seksueel gedrag. Dit kan overgaan in minder gezond experimenteergedrag of licht grensoverschrijdend gedrag met een gele vlag. De rode vlag heeft betrekking op ernstig seksueel grensoverschrijdend gedrag, en de zwarte vlag op zwaar seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Handelingsperspectief

Het gedrag wordt gekoppeld aan een normatieve lijst en krijgt een handelingsperspectief. Hiermee kun je niet alleen ‘zorgwekkend’ of ‘extreem seksueel gedrag’ signaleren, maar leer je ook hoe je je als (professionele) opvoeder tot dit seksueel gedrag van kinderen/jongeren kunt verhouden.

Training

Movisie heeft professionals door middel van een train-de-trainer opgeleid om de basistraining ‘Werken met het Vlaggensysteem’ te geven. Zij kunnen de training op maat voor u verzorgen, passend bij uw organisatie. Bekijk actueel nieuws en het trainingsaanbod over het Vlaggensysteem.

Nieuw: Buiten de lijnen

Buiten de Lijnen vormt een verdieping op het Vlaggensysteem. Het past de methodiek van het Vlaggensysteem toe op de meer kwetsbare kinderen en jongeren. Het gaat daarbij in het bijzonder om jongeren met een beperking of jongeren die een seksueel trauma hebben meegemaakt. Professionals die werken met deze kinderen of jongeren, krijgen hiermee extra handvaten aangereikt om seksueel gedrag correct in te schatten, bespreekbaar te maken en er vervolgens adequaat op te reageren. Ontwikkelingsaspecten als ‘gender’ en ‘cultuur’ hebben veel invloed op de seksuele ontwikkeling van kinderen en op de houding van professionals en krijgen daarom veel aandacht in het handboek. Lees hier het Persbericht over Buiten de lijnen.

Buiten de Lijnen bestaat uit twee delen: een onderbouwing van het Vlaggensysteem en een ToolBox met werkboek, hand-outs en 24 aanvullende tekeningen (acht per aspect). Het is een coproductie van Sensoa, Rutgers en Movisie. Te bestellen via de webshop van Sensoa.

Oké?! Spel over seksueel grensoverschrijdend gedrag

Het spel Oké?! is ontwikkeld door Jong & Van Zin in samenwerking met Sensoa en Movisie. Dit spel is op het Vlaggensysteem gebaseerd. Het spel is bedoeld voor jongeren van 12 tot 16 jaar en gaat over seks, grenzen en weerbaarheid. Het spel Oké?! bouwt voort op de werkvormen van  het Vlaggensysteem en biedt een praktisch en interactief instrument voor professionals en begeleiders. Op de publicatiepagina van Oké?! lees u meer informatie over het spel, over het bestellen ervan en kunt u de bijlagen downloaden.

Goed onderbouwd

De interventie Vlaggensysteem is in december 2015 erkend als Goed Onderbouwd door de erkenningscommissie Maatschappelijke ondersteuning, participatie en veiligheid. Kijk voor meer informatie in de databank Effectieve Sociale Interventies.

Foto is illustratief en model staat los van de inhoud.

Reacties

Reageer op dit artikel

17 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.